۱۳۹۹ سه شنبه ۱۲ فروردين | Tuesday 31 March 2020  English         Arabic
بیمارستان سینا
بیمارســتان تخصصی و فوق تخصصی سینــا
1394/04/01 : تاریخ مطلب مقاله آموزشی / بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تروما و مروری بر راه حل جامع

به گزارش روابط عمومی بیمارستان سینا: سومین نشست آموزشی مرکز تحقیقات تروما با موضوع محوری « بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر تروما و مروری بر راه حل جامع» توسط دکتر کوروش کریمی از اساتید گروه جراحی اعصاب بیمارستان سینا روز شنبه 2 خردادماه ارائه گردید.

بنابریان گزارش دکترکریمی در این جلسه  با اشاره به اینکه در سطح دنیا تروما پس از بیماریهای قلبی و سرطان سومین علت شایع مرگ و میر است. افزود: این در حالیست که در ایران، تروما رتبۀ دوم شایعترین علل مرگ و میر را به خود اختصاص داده است. تروما نخستین دلیل مرگ در نوجوانان 10 تا 14 سالۀ ایرانی است و ایران از نظر تعداد بیماران ترومایی رتبه نخست را در خاورمیانه داراست در همین راستا نیز موتورسیکلت‌ها عامل اصلی در تصادفات رانندگی و ترافیکی هستند.

علت چیست و راه حل کدامست؟

ایشان تصریح کرد لازم است این بحث را از ابتدا بررسی نماییم و مسلما شرایط زندگی روزمرۀ مردمان و عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت نقش تعیین کننده ای بر میزان بروز آسیبهای تروماتیک داشته و می توانند در امر پیشگیری از تروما بسیار مؤثر باشند.
بزرگترین خطا در پیشگیری از معضلات (از جمله معضل آسیبهای تروماتیک) کوته بینی و نگاه تک بعدی است.
در اصلاح هر معضل باید نگاه همه جانبه و جامع داشت و به فاکتورهای متعدد و چندسطحی (Multilevel) در بروز معضل توجه نمود.
در بروز تروماها (مانند بسیاری معضلات دیگر) فاکتورهای فردی، اجتماعی و ساختاری دخیلند. این فاکتورها معمولاً بر روی رفتارها، محیط و پیامدها تأثیر میگذارند.
فاکتورهای متعدد، چندسطحی و دینامیک مؤثر بر آسیبهای تروماتیک لزوم تهیۀ رویکردی پر از تفاصیل و جزئیات و هماهنگ و همه جانبه را مورد تأکید قرار میدهد.
دکتر کریمی تاکید نمود که تمرکز بیش از حد و صرف بر هر یک از فاکتورهای جزء و کلان باعث شکست رویکرد فوق خواهد شد.

عوامل اجتماعی مؤثر بر تروما

اقتصاد و طبقۀ اجتماعی(socio economic status) :

•    با افزایش توان اقتصادی و موقعیت اقتصادی-اجتماعی افراد نه تنها از شیوع آسیب تروماتیک کاسته میشود بلکه شدت این آسیبها نیز به طور متوسط کاهش می یابد. فقر معمولاً به دنبال خویش کمبود منابع و فرصتها و حس ناامیدی و عدم امنیت می آورد.
•     بیکاری، عدم امنیت شغلی، انزوای اجتماعی، بی خانمانی و عدم امنیت غذایی نیز با افزایش شیوع و شدت تروماها مرتبطند. نسبت افزایش با تروما و سلامت در کل نسبتی قوی و غیر قابل انکار است.
•    میزان و شدت آسیب تروماتیک در طبقات مختلف اجتماعی متفاوت است. حتی این میزان در محلات مختلف یک شهر نیز متفاوت می باشد. (محلاتی که در آنها فقر متمرکز یا حضور متمرکز یک اقلیت نژادی یا قومی وجود دارد دارای شیوع و شدت بیشتری از تروما در اثر نزاع، تصادفات یا آتش سوزی هستند- 28 درصد افزایش ریسک در کانادا) زندگی در روستاها نیز ریسکهای مربوط به خود را داراست.
•    نشان داده شده است که هنگامیکه اختلاف طبقاتی تا حد معقول کاهش می یابد شاخصهای سلامت جامعه (و به تبع آن تروما) رشد میکنند.
•    نشان داده شده است که افزایش سواد با افزایش سطح سلامت و کاهش شیوع و شدت آسیبهای تروماتیک مرتبط است.
•    نشان داده شده است که آمار خودکشی در طبقات ضعیفتر اقتصادی 2 تا 3.2 برابر بیش از طبقات غنی تر است. آمار قتل و سوء استفاده و آزار کودکان نیز چنین است.
•    نشان داده شده است که آمار سقوط سالمندان (سقوط غیر عمدی) در طبقات کم درآمد بوضوح بیش از طبقات غنی تر است. (نقص در سلامت عمومی، نقص در مراقبت اجتماعی یا مراقبت در منزل، نقص در تغذیه، نقص در دسترسی به خدمات یا وسایل کمکی، ...)
•    نشان داده شده است که میان شدت و شیوع تروماهای ناشی از تصادفات و طبقۀ اجتماعی رابطۀ معنی داری برقرار است. (به جز گروه سنی 24-15 سال که در آن طبقۀ اقتصادی تأثیری بر این موضوع نداشته است)
•    نشان داده شده است که احتیاطات مناسب رانندگی (مثلاً استفاده از صندلی مخصوص کودک در اتومبیل) در طبقات اجتماعی ضعیفتر (از نظر اقتصادی) یا مناطق روستایی کمتر مراعات میگردد. (ایراد فرهنگی و ضعف اقتصادی در تهیه)

مسکن:
•    نشان داده شده است که زندگی در بافتهای فرسوده و بی توجهی به ساخت و ساز ایمن (بی توجهی به نورپردازی کافی، ساخت و ساز استاندارد و ضد زلزله، سیستم الکتریکی استاندارد، وجود گاردهای محافظتی مثلاً در پنجره ها یا پلکان یا سایر موارد محافظتی) و تعویض سریع مستأجرهای فراوان با افزایش شدت و شیوع تروما همراه می باشند.
•    بی توجهی به نگهداری و بازسازی منزل با افزایش شدت و شیوع تروما همراهی دارد.
•    نشان داده شده است که زندگی در بافتهای فرسوده و بی توجهی به ساخت و ساز ایمن (بی توجهی به نورپردازی کافی، ساخت و ساز استاندارد و ضد زلزله، سیستم الکتریکی استاندارد، وجود گاردهای محافظتی مثلاً در پنجره ها یا پلکان یا سایر موارد محافظتی) و تعویض سریع مستأجرهای فراوان با افزایش شدت و شیوع تروما همراه می باشند.
•    بی توجهی به نگهداری و بازسازی منزل با افزایش شدت و شیوع تروما همراهی دارد.



سن و جنس:
•    کودکان، نوجوانان و افراد بسیار مسن در معرض ریسک بیشتری برای آسیبهای تروماتیک هستند. عدم تکامل کافی لوب پره فرونتال مغز (مرکز کنترل عواطف و عصبانیت و تصمیم گیری)، تغییرات هورمونهای جنسی، افزایش احتمال مصرف مواد و الکل و ... از علل شیوع بالای تروما در نوجوانی هستند.
•    جنس مذکر به وضوح یک ریسک فاکتور به شمار می رود (تا سن 65 سالگی و حتی در 14-1 سالگی).
•    پس از 65 سالگی جنس مؤنث بیشتر در معرض آسیب تروماتیک می باشد. در این سنین تروماهای ناشی از سقوط یا سوختگی شایعترند.
•    آسیبهای ناشی از نزاع، آسیبهای ورزشی، تصادفات و خودکشی منجر به مرگ در مردان شایعتر است.
•    آسیبهای ناشی از همسرآزاری، سوءاستفادۀ جنسی و مرتبط با سطح درآمد اندک در زنان شایعترند.
•    تفاوت میان امید به زندگی مردان و زنان در گروههای کم درآمد بیشترین است. (تأثیر همزمان اقتصاد و جنسیت)

شغل:
•    نشان داده شده است علاوه بر بیکاری، عدم توجه کارفرمایان به مهیا نمودن محیط ایمن برای کار و عدم نظارت دقیق در این زمینه نیز در افزایش شیوع و شدت آسیبها مؤثر است.
•    استرس، ساعات کار طولانی و مرخصی ناکافی نیز بعنوان فاکتورهای شغلی دیگر افزایندۀ ریسک تروما معرفی شده اند.
•    کشاورزی، معدن، کار در کارخانه ها، حمل و نقل و جنگلداری دارای ریسک بالاتری برای تروما نسبت به مشاغل دفتری و فروش هستند.

فرهنگ:
•    نوع آسیبهای تروماتیک در گروههای مختلف فرهنگی (و حتی قومی و نژادی) متفاوت است.
•    محرومیت علمی و نقص در آگاهی با افزایش شیوع و شدت تروماها مرتبط است.
•    سطح سواد اندک (و بیکاری) با افزایش شیوع و شدت تروماهای ناشی از تصادفات، آتش سوزی، غرق شدگی و مسمومیتها همراه بوده اند. تنها آسیبهای غیرکشنده و غیرجدی ارتباطی با سطح سواد نداشته است. (در آسیبهای کشنده یا آسیبهای غیرکشندۀ جدی این ارتباط مشهود است). میزان کلی مرگ و میر نیز در افراد دارای سطح سواد پایین (کمتر از دبیرستان) بالاتر است.
•    حجم ترافیک و ترافیک نابهنجار و بی توجهی به قوانین و مقررات رانندگی با افزایش شیوع و شدت تروماها مرتبط بوده است.
•    سوءمصرف مواد (و الکل) با افزایش شدت و شیوع تروماها همراهی داشته است.
•    تک والدی با افزایش ریسک ترومای ناشی از خودکشی و نزاع همراه است.
•    محرومیت مادی یا اجتماعی به خصوص در دوران کودکی با افزایش شیوع و شدت تروماها مرتبط است. افزایش بیش از حد تعداد فرزندان با افزایش شیوع و شدت تروماها مرتبط است.

نظام پیشگیری و درمان:
•    ضعف در نظام پیشگیری و درمان به طور مستقل بر شیوع و شدت عوارض تروماها می افزاید.


 
نقشۀ جهان