۱۳۹۶ سه شنبه ۲۱ آذر | Tuesday 12 December 2017  English         Arabic
بیمارستان سینا
بیمارســتان تخصصی و فوق تخصصی سینــا
1390/08/30 : تاریخ مطلب تاريخچه بخش جراحي بيمارستان سينا

به قلم دكتر عبدالحمید حسابي

كتاب تاريخ به شرط صحت هميشه شيرين ، مهيج و عبرت آموز است و تاريخچه جراحي نيز براي جراحان علاقمند، حال و هواي خاص خود را دارد.

بسياري از استادان جراحي هم اصرار دارند كه حتماً دانشجويان در هر بيماري كه مطالعه ميكنند تاريخ آنرا هم بخوانند و بخاطر بسپارند. تاريخچه جراحي ايران خصوصاً در قرن حاضر خود كتاب قطوري است كه قسمت اعظم ماجراهاي آن در بيمارستان سينا ميگذرد. پس اجازه دهيد گوشه‌هائي از اين تاريخچه را با هم ورق بزنيم.

در سال 1290 ه ق كه ناصرالدين شاه از مسافرت فرنگستان مراجعت نمود دستور داد مريض‌خانه‌اي به سبك بيمارستانهاي كشورهاي خارجه داير گردد. مشيرالدوله صدراعظم و علي قلي ميرزا اعتضاد السلطنه وزير علوم همت بانجام اين مهم گذاشتند و در سال 1293 ه ق مريضخانه موردنظر تأسيس شد كه نام آنرا مريضخانه دولتي گذاردند.

رياست آن از ابتداي تأسيس تا سال 1298 ه ق بر عهده دكتر علي اكبر خان نفيسي ـ ناظم الاطباء ـ‌ بوده در سال 1298 مخبرالدوله برياست بيمارستان منصوب گرديد ولي پس از اندكي به وزارت علوم برگزيده شد. و دكتر محمدخان كرمانشاهي معروف به دكتر «كفري» رياست بيمارستان را بر عهده گرفت. دكتر كرمانشاهي ابتدا يك دوره طب را در مدرسه دارالفنون خوانده و سپس در خارج از كشور ادامه تحصيل داد و در قسمت‌هاي مختلف طب صاحب‌نظر بوده و در مدت رياست بيمارستان دولتي كارهاي جراحي را هم انجام ميداد.

در سال 1304 ميرزا ابوالحسن خان بهرامي كه تازه از فرنگستان مراجعت كرده بود بجاي كرمانشاهي رئيس بيمارستان شد. در سال بعد از 1312 ه ق بتدريج پزشكان اروپايي در مريضخانه گماشته شدند و بعد از بهرامي دكتر لوف و پس از او دكتر كولنيك و سپس دكتر ايلبرگ به رياست بيمارستان نائل آمدند.

در تاريخ 13 برج دلو (بهمن ماه) رياست مريضخانه به مرحوم دكتر ميرزا زين العابدين خان لقمان الممالك حكيم باشي مخصوص شاه سپرده شد.

در اواخر سال 1296 ه ش دكتر لقمان الممالك فوت كرد و آقاي دكتر حسن لقمان ادهم حكيم‌الدوله فرزند ايشان برياست مريضخانه رسيد.

در اين زمان چند طبيب انگليسي در بيمارستان خدمت ميكردند كه عبارت بودند از دكتر نليگان (پزشك و جراح) دكتر اسكات (جراح) دكتر ولت جراح كه قبلاً در جنوب كار ميكرد و دكتر فرتسكيو كه سرهنگ قواي انگليس در هندوستان بود.

در همين زمان يكي از جراحان معروف آن زمان بنام دكتر حسين خان معتمد در بيمارستان دولتي مشغول كار شد كه درس جراحي را نزد دكتر ايلبرگ آلماني فرا گرفته بود و در دو دهه نخست قرن حاضر خودمان درخشش بي‌نظيري در صحنه جراحي ايران داشت و مدتي هم رياست بخش جراحي بيمارستان سينا و بيمارستان رازي را عهده دار بود و از نخستين افرادي بود كه يك بيمارستان خصوصي هم در خيابان شيخ هادي تأسيس نمود. دكتر معتمد در سنين بالاي پنجاه به آمريكا رفت و گفته شد كه در آن سن توانست امتحانات لازم را بگذراند و موفق شود.

در سال 1298 شمسي كه آقاي حكيم الدوله درالتزام احمد شاه عازم اروپا شد سرپرستي مريضخانه بعهده آقاي دكتر عباسي ادهم (اعلم الملك) واگذار شد.

در سال 1300 خورشيدي به خدمت پزشكان انگليسي خاتمه داده شد. در سال 1302 آقاي دكتر سعيد مالك (لقمان الملك)‌به رياست بخش جراحي منصوب شد. در سال 1313 دكتر پرتو (حكيم اعظم) برياست بيمارستان منصوب و پس از فوت آن مرحوم دكتر سعيد مالك رياست بيمارستان را هم عهده‌دار شد. در فاصله سالهاي 1300 و 1319 خورشيدي بيمارستان دولتي داراي بخش‌هاي داخلي، جراحي و ارولوژي، راديولوژي چشم پزشكي، دندان‌پزشكي، گوش و حلق و بيني، پوست و درمانگاههاي مربوطه بود ولي از سال 1319 پس از الحاق بيمارستان دولتي به دانشكده پزشكي دانشگاه تهران تغييرات عمده در آن صورت گرفت و بخش هاي داخلي و چشم و گوش و حلق و بيني آن به ساير بيمارستانها منتقل شد  بخش جراحي و ارولوژي هم تفكيك شد. آقاي دكتر سعيد مالك (لقمان الملك) رئيس بخش اورولوژي شد كه همكاران ايشان در سالهاي آغازين دكتر كريم معتمد ، دكتر خلعت بري و دكتر قاراپطيان بودند.

و رياست بخش جراحي بعهده آقاي پرفسور عدل گذارده شد كه تازه از فرانسه برگشته بودند و به دعوت پرفسور اوبرلن به استادي كرسي جراحي و رياست بخش جراحي بيمارستان سينا انتخاب گرديد. و اين آغازي بود براي پيشرفت جراحي نه تنها در بيمارستان سينا و دانشكده پزشكي بلكه در سراسر ايران، چرا كه پرفسور عدل هرچه ميدانست بي‌دريغ به داوطلبان رشته جراحي آموخت و ضمن تربيت استاداني بزرگ جراحان بسياري را هم بعد از آموزش روانه شهرستان‌ها نمود كه هر كدام در بسياري از مراكز استانها خود شاگردان زيادي را تربيت نمود. از جراحان بنامي كه در سالهاي دهه بيست در مكتب پرفسور عدل آموزش ديدند و بنوبه خود استادان بزرگي شدند از اين افراد ميتوان نام برد:

دكتر ابوالقاسم نجم‌آبادي، دكتر جهانگير وثوقي، دكتر نائيني، دكتر اميركيا، دكتر مرعشي، دكتر وزيرزاده، دكتر محمدحسين منصور، دكتر خداوردي كيافر، دكتر باقر نصيرپور، دكتر افراسياب، دكتر صدرالدين نبوي، دكتر جهرمي، دكتر احمد فلسفي، دكتر قره‌گزلو و دكتر امير نيرومند و ... كه از اين عزيزان چهارنفر آخر در قيد حيات هستند.

در سال 1328 بخش سوانح بيمارستان سينا با گنجايش 150 تخت افتتاح شد و بعلت افزايش تخت ها پرفسور عدل بخش جراحي را به 4 قسمت تقسيم نمود كه بنام روساي بخش‌ هر قسمت معروف بود: بخش نجم‌ابادي، بخش منصور، بخش كيافر، بخش نصيرپور و دكتر امير كيا هم مسئول قسمتي بنام بخش ارتوپدي گرديد ولي كارهاي شكستگي‌ها و ارتوپدي را در تمام بخش‌ها انجام ميدادند. غير از اين جراحان بخش‌ها كليه اعمال جراحي عمومي و اورولوژي و ژنيكولوژي را هم انجام مي‌دادند هيچگونه محدوديتي وجود نداشت  به اين خاطر جراحان ساليان متمادي وقتي از بيمارستان سينا فارغ التحصيل ميشدند در تمامي اين قسمت ها اشراف داشتند و دوره هائي هم در مورد زنان و زايمان در بيمارستان زنان و حمايت مادران ميگذراندند.

از استادان نامبرده فوق دكتر جهانگير وثوقي ابتدا به بيمارستان گوهرشاد حسابي و سپس بيمارستان هزار تختخوابي منتقل و به رياست بخش جراحي آنجا برگزيده شد. دكتر نائيني به رياست بخش گوش و حلق وبيني بيمارستان فارابي منصوب شد.

دكتر امير نيرومند عازم اصفهان شد كه در طول ساليان خدمت در آن شهر خود جراحان متعددي را تربيت نمود. جهت تكميل اطلاعات جراحي: آقاي دكتر صدرالديني نبوي به فرانسه، آقاي دكتر افراسياب به آلمان و آقايان دكتر جهرمي و دكتر فلسفي به آمريكا رفتند. آقاي دكتر قره‌گزلو هم رئيس بيمارستان نكوئي قم شد.

از اواسط سالهاي سي و برگشت مسافران خارج بيمارستان سينا به پنج بخش تقسيم گرديد بخش يك به رياست دكتر نجم‌ابادي و همكاران آقايان دكتر وزير زاده و دكتر فلسفي بخش دو به رياست آقاي دكتر محمدحسين منصور بخش سه به رياست دكتر خداوردي كيافر بخش چهار به رياست دكتر باقر نصيرپور بخش جراحي پنج به رياست آقاي دكتر صدرالديني نبوي و آقاي دكتر جهرمي در سالهاي آغازين 40 بعلت بازنشستگي آقاي دكتر لقمان‌الملك به بخش اورولوژي منتقل شد كه به دو بخش تقسيم شده بود و يك بخش را آقاي دكتر معتمد و بخش دوم را آقاي دكتر جهرمي اداره ميكرد. در اين سالها جراحان نام آوري در بيمارستان سينا پرورش يافتند كه بتدريج جاي استادان قديم را در بخش هاي جراحي نه تنها سينا و تهران بلكه كليه شهرستانها گرفتند كه يادآوري اسامي آنها خالي از حوصله اين مجموعه است و شرح حال هر كدام نيز كتابي خواهد داشت.

بعد از انقلاب 22 بهمن ماه 1357 خيلي از اين استادان متأسفانه جلاي وطن كردند و بيمارستان سينا تغييرات عمده‌اي خصوصاً در زمينه ساختاري پيدا كرد و تشكيلات سازمان شاهنشاهي و خدمات اجتماعي واقع در خيابان قوام‌السلطنه (سي تير) به بيمارستان سينا واگذار شد كه با خريد چند خانه بين بيمارستان و سازمان بيكديگر متصل شد.

لازم به تذكر است كه تا سالهاي اوايل 50 در بيمارستان سينا فقط بخش هاي جراحي و ارولوژي بود ولي بتدريج بخش هاي جراحي اعصاب، داخلي، قلب، دياليز، ارتوپدي و در سنوات اخير بخش غدد و داخلي اعصاب نيز به مجموعه بيمارستان سينا اضافه شد.

در پايان اين فصل لازم به تأكيد است كه مطالعه تاريخ اين درس را بما ميدهد كه با احترام به پيشكسوتان و گذشتگان و ارج نهادن به خدمات و كوشش‌هاي آنان باعث دلگرمي و علاقه‌مندي خادمين امروز جراحي كشور شويم.

فراموش نكنيم كه اين سنت جالب كه بعقيده بسياري از مورخين از شرق به غرب رفته است در حال حاضر غربي‌ها بيش از شرقي‌ها پذيراي آن شده‌اند، بطوري كه امروزه در همين دهه حرفه پزشكي خودمان در غالب بيمارستانهاي خارج از كشور در سالن ها ، كتابخانه‌ها، راهروها و ... اغلب تصاوير استادان و پيش كسوتان آن موسسه درماني را بر ديوارها مشاهده خواهيد كرد ... آيا در همين بيمارستان سينا تصاويري از بزرگان جراحي آن مشاهده مي‌كنيد؟

اجازه دهيد با جمله‌اي از شادروان دكتر محسن هشترودي اين مقال را به پايان بريم:

« اجساد گذشتگان سنگفرش جاده‌اي براي نسل آينده است پس پيرها مهمان دنياي جوانان هستند و جوانان بر خاك گور پيرها جاده‌هاي آينده را مي‌سازند »




نظرات :
ارمین :
باسلام وعرض ادب من 8 ماه است به عفونت مجرای ادرار گرفتارشدم هرچه دارو میخورم درمان نمیشود اسم میکربم هست گادنلا وا ژینال چه کنم لطفا اگر ممکنه بهمن کمک کنین وبمن امیل بزنین
از طریق فرم زیر نظرات، پیشنهادات و انتقادات خود را برای ما ارسال نمائید.
ساعت و تاریخ : 05:59- 1396/9/21
نام :
پست الکترونیکی :
صفحه شخصی :
توضیحات :
معرفی اساتید و پزشکان
دکتر میرشاهی مریم - متخصص پزشکی ورزشی
جهت مشاهده CV کلیک نمائید
دکتر سیاوشی بابك - متخصص جراحی استخوان و مفاصل( ارتوپدی)
جهت مشاهده CV کلیک نمائید
کاربــران

کد ملی :

رمز عبور :

تبلیغات