1. لوله بینی - معده NGT)  در چه مواردی استفاده می‌شود؟(

این لوله از بینی شروع شده و تا معده ادامه می‌یابد و در واقع یک مسیر  موقت برای تغذیه بیمار می‌باشد.

الف) تغذیه بیمارانی که بیهوش یا نیمه هوشیار هستند.

ب) افرادی که توانایی غذا خوردن را ندارند مانند کسانی که دچار شکستگی

فک شده‌اند و یا تحت عمل جراحی صورت قرار گرفته باشند، به‌طوری که امکان تغذیه از راه دهان را ندارند   

ج) افرادی که از طریق تغذیه از راه دهان قادر به دریافت کالری مورد نیاز خود نیستند. 

چ) برداشتن نمونه از معده برای آزمایش

د) برداشتن بخشی از محتوای معده برای تسکین فشار انسداد روده

ذ) پاکسازی خون از معده

برای تغذیه از طریق لوله، مهم‌ترین نکته اطمینان حاصل کردن از جابجا نشدن لوله می‌باشد.

2- تغذیه با لوله بینی معده چگونه است؟

وسایل مورد نیاز : سرنگ مخصوص غذا، گوشی پزشکی، آب، غذای آماده شده

• ابتدا دست‌ها را با آب و صابون بشویید و خشک کنید.
• مطمئن شوید که لوله در جای خود قرار دارد.برای اینکار ابتدا سرنگ را با حدود 20 سی سی هوا پر کرده و گوشی پزشکی را زیر استخوان جناغ گذاشته و سرنگ را به لوله معده وصل کرده و همزمان که هوا را به داخل معده می فرستید، معده را با گوشی سمع کنید، صدایی مانند رد شدن هوا می آید که نشان دهنده ی صحیح بودن محل لوله معده است.
• سپس 1-2 دقیقه صبر کرده تا هوایی که به داخل معده فرستادید خارج شود تا بیمار دچار معده درد نشود.
• سپس مجدد با همان سرنگ، محتویات معده را بکشید اگر مقدار موادی که در معده باقی مانده است بیش از 100سی‌سی باشد مواد را به آرامی به معده برگردانید و غذا دهی را به 1 تا 2 ساعت بعد موکول کنید.و برای دفعه ی بعدی مجدد چک کنید.
• برای غذا دادن باید پیستون سرنگ را خارج کنید ابتدا مقداری( حدود 10 تا 20 سی سی) آب به بیمار بدهید. این کار باعث می‌شود، مسیر لوله شسته شده و آب رسانی لازم به بیمار تا حدودی انجام می‌گیرد.

• توجه : در حین غذا دادن بیمار حتماً باید در وضعیت نیمه نشسته باشد.
• سپس غذای آماده شده که دمای متعادلی( هم دمای محیط) داشته باشد را درون سرنگ بریزید و سرنگ را بالاتر نگه دارید تا مواد به آرامی ( با نیروی جاذبه) وارد معده شود.
• اگر غذا بیش از حد سفت بود و خیلی کند از سرنگ رد می‌شد، می‌توانید آن را با آب جوشیده ی سرد شده، رقیق کنید. اما دقت داشته باشید این رقیق کردن غذا باعث نشود، بیمار مقدار کالری لازم را دریافت نکند.
• غذا را با فشار دادن پیستون وارد معده نکنید، این کار باعث آسیب بافت مخاط معده می‌شود. اجازه دهید غذا به آهستگی وارد معده شود.
• بعد از اتمام غذا، دوباره سرنگ را با حدود 20 الی 30 سی سی از طریق لوله به بیمار آب بدهید تا مسیر لوله به خوبی شسته شود و از انسداد آن جلوگیری گردد.
• حداقل حدود نیم ساعت بعد از غذا دادن، بیمار را در وضعیت نشسته یا نیمه نشسته نگه دارید.( برای جلوگیری از برگشت غذا به ریه)
• در انتهای کار دست‌های خود را با آب و صابون بشویید.

نکات مهم:

• رعایت بهداشت دهان و بینی ،بسیار مهم است، پس دهان‌شویه و مسواک در این افراد باید به دقت انجام شود.
• پس از هر وعده ی غذایی و یا 3 بار در روز دندان ها را با مسواک نرم، مسواک کرده و در صورت کاهش هوشیاری بیمار با
• گاز خیس که به دور انگشت پیچیده شده،  داخل دهان و روی دندان ها را تمیز کنید.
• چسب روی بینی را روزانه یک‌بار تعویض نمایید؛ پوست اطراف آن را بشویید و خشک کنید، سپس چسب جدید بزنیدو مرتباً جای چسب را تغییر دهید با این کار از زخم شدن بینی پیشگیری می‌کنید.
• مراقب باشد لوله ی معده کشیده و یا جابجا نشود.
• حتما گیره لوله معده را باز نگه دارید تا از برگشت محتویات معده به ریه‌ها پیشگیری شود.
• فقط در زمان تغییر وضعیت دادن بیمار بهتر است گیره ی لوله ی معده را بست و بعد از تغییر وضعیت حتما گیره را باز کرد.
• هرگز بعد از گاواژکردن بیمار را تغییر وضعیت ندهید و سر بیمار را پایین نیاورید.زیرا احتمال برگشت مواد غذایی به داخل ریه  زیاد می شود.
• بهتر است بینی بیمار را با یک گوش پاک کن مرطوب تمیز کنید و آن را به وسیله یک پماد نرم کننده مانند پماد ویتامین A+D  کمی چرب نمایید تا زخم نشود.
• نکته : در صورتی که بیمار از خشکی دهان و گلو شکایت دارد با اجازه پزشک می‌تواند از آدامس یا آب‌نبات استفاده کند همچنین استفاده از بخور می‌تواند در رفع این مشکل بسیار مفید باشد.
• اگر بیمار لوله تراکئستومی یا تراشه دارد، از نداشتن ترشحات اطمینان حاصل کنید.( قبل از گاواژ کردن حتما بیمار را ساکشن کنید)
• مطمئن شوید که لوله به‌درستی در معده قرار گرفته است.
• مایعات باید در فواصل زمانی مشخص و با حجم تعیین‌شده  (مثلا هر 3 ساعت و با حجم 150 سی سی) توسط پزشک به بیمار داده شود.
• پس از هر بار استفاده، سرنگ را به‌خوبی بشویید و هر ۲۴ ساعت یک بار تعویض کنید.

نکات مهم در تهیه ی غذای بیمار:

• غذایی که از طریق لوله داده می‌شود باید حاوی کلیه مواد مورد نیاز بدن باشد.
• غذا نباید حاوی موادی باشد که باعث انسداد راه لوله گردد. بهتر است غذایی که در منزل تهیه شده است از یک صافی رد شود.
• برای درست کردن مایع گاواژ و یا رقیق کردنِ غذایِ از صافی گذشته، از آب جوشیده ی سرد شده باید استفاده کرد.
• در صورت درست کردن مایع گاواژ، برحسب میزان گاواژ( مثلا 300 سی سی هر 3 ساعت)، تعداد اسکوپ های مورد نیازدر هر 100 سی سی( قاشق های مخصوص درون پود گاواژ) بر روی قوطی نوشته شده است، مگر پزشک متخصص تغذیه تعیین کرده باشد.
• محلول بدست آمده را به طور کامل حل کرده تا غظتی رقیق تر از فرنی داشته باشد تا  بتواند ازدرون لوله عبور کند.
• هرگز دارو و غذا را باهم مخلوط نکنید.در صورت گاواژ دارو باید توسط هاون به خوبی  دارو را پودر کرده و سپس با آب حل کرده و داخل لوله ی معده بریزید.
• برای طرح یک برنامه غذایی کامل بهتر است با یک فرد متخصص تغذیه مشورت کنید.در صورت تائید ایشان می توانید از پودر های مخصوص گاواژ  استفاده کنید.
• بعد از گاواژ کردن وعده ی نیمه شب تا ساعت 6 صبح نیازی به گاواژ کردن نیست.

3- تغذیه با لوله بینی-معده چه عوارضی دارد و راه‌های پیشگیری از آن چست؟

الف) اسهال : ممکن است به چند علت ایجاد شود :

• غذای بیمار چرب باشد.
• سرعت ورود غذا زیاد باشد.
• ممکن است بیمار به ماده غذایی حساسیت داشته باشد.
• غذا آلوده باشد.
• غذا به مدت طولانی نگهداری شده باشد.
• غذا سرد باشد (دقت نمایید دمای مناسب غذا، دمای اتاق است).

ب) تهوع و استفراغ : ممکن است به این دلایل ایجاد شود:

• اگر سرعت ورود غذا به معده زیاد باشد.
• غذا را با فشار وارد معده کرده باشید.
• ممکن است معده پر باشد و تخلیه معده به صورت کامل انجام نشده باشد.

مهم‌ترین مسئله این است که ممکن است لوله از جای خود خارج شده باشد و باعث تهوع و استفراغ شود.

ج) تجمع گاز و نفخ شکم: ممکن است به  دلایل زیر ایجاد شود:

• هوا همراه با غذا وارد معده شده باشد.
• حجم غذای داده شده در یک وعده زیاد باشد.
• سرعت ورود غذا و مایعات به معده زیاد بوده باشد.
• غذای بیمار سرد باشد.

د) یبوست : ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

• در رژیم غذایی به طور مستمر از لبنیات مانند ماست و شیر استفاده شده باشد.
• مقدار میوه و سبزیجات کمی دریافت کرده باشد.
• مایعات به حد کافی مصرف نشده باشد.

ه) ورود مواد به ریه: ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

• لوله در جای خود نباشد.
• در اثر استفراغ کردن محتویات معده وارد ریه شود.
• برای پیشگیری از ورود مواد غذایی به راه هوایی، حین تغذیه و تا نیم ساعت بعد از آن بیمار به صورت نشسته یا نیمه نشسته باشد.

خ ) انسداد لوله : ممکن است به دلایل زیر ایجاد شود:

• اگر ذرات درشت در مایع تغذیه وجود داشته باشد.
• پیچ خوردگی در مسیر لوله ایجاد شده باشد.
• مسیر لوله بعد از تغذیه به خوبی با آب شسته نشده باشد.

تذکر: در صورتی که هر یک از موارد فوق برای بیمار ایجاد شد به پرستار و یا پزشک اطلاع دهید.

 برای کاهش خطر بروز این عوارض، باید گاواژ توسط افراد آموزش دیده و با دقت انجام شود.